پایگاه خبری نمانامه: ترکاشوندها هرگز سازمان سیاسی یکپارچه ای نداشته و هیچگاه تحت امر یک ایلخان نبوده اند (برقعی ، ص ۴). طبق گزارشهای موجود، اداره این طایفه معمولاً با حکومت همدان بوده است . قهرمان میرزا سالور (همانجا) در خاطرات خود ضمن اخبار سال ۱۳۰۸ آورده که حکومت ، اداره «ایل ترکاشوند» را به طاهرخان (احتمالاً مفتح الدوله قراگوزلو) واگذار کرده است . سازمان اجتماعی چادرنشینان ترکاشوند مبتنی بر طایفه و تیره و کُرَنگ است . هر کرنگ مرکّب از چند خانوار چادرنشین است که مراتع مشترک دارند (برقعی ، ص ۳ـ۴). ترکاشوندها خود را لُک می انگارند و معتقدند که اعقابشان بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ سال پیش بر اثر تهدیات خوانین لرستان از اَلَشتر به ناحیه همدان مهاجرت کرده اند و برای تمایز از طوایف ترک همدان ، عنوان ترکاشوند را برای خود برگزیده اند (همان ، ص ۳). تنها قرینه ای که گمان مهاجرت اعقاب ترکاشوندها را به حدود همدان تقویت می کند، وجود تیره قدیمی ترک کاشه ون، از طایفه یوسف وند از ایل سلسله  (چاغروند خرم آبادی ، ص ۱۹۵)، در ناحیه الشتر لرستان است که از گذشته مسکن طوایف سلسله بود ( جغرافیای لرستان ، ص ۴۶). بیشتر طایفه یوسفوند حدود یکصدسال پیش در الشتر سکونت داشت (چاغروند خرم آبادی ، ص ۱۹۵ـ۱۹۶). امروز نیز طایفه ای به همین نام در الشتر سکونت دارد (ساکی ، ص ۱۳۵؛ امان اللهی بهاروند، ص ۱۶۸)وریس شورای شهر کنونی الشتر یک معلم بازنشسته به نام ع- ترکاشوند است

زبان ترکاشوندها ترکیبی از کردی و لُری (لکی) است! ، با این تفاوت که بعضی از آنان به فارسی و ترکی نیز تکلم می کنند. این زبان پیش از آنکه حاصل اختلاط طوایف کرد و لر باشد (برقعی ، ص ۳) می تواند نشانه ای از تعلق ترکاشوندها به گروه قومی لک * (جنوبیترین طوایف کرد) باشد که در حدفاصل اقوام کرد و لر به سر می برند. آنچه این احتمال را تقویت می کند شباهتهای فراوان طوایف سلسله ــ که ترکاشوندهای لرستان نیز از آنها هستند ــ به قوم کرد است (ساکی ، ص ۱۳۱). در ضمن زبان گفتاری ترکاشوند ها با وجود فاصله ی ۳۰۰ کیلومتری از الشتر بسیار شبیه به گویش الشتری زبان لکیست ( بنده با چند خانواده از تویسرکانی به فامیلی ترکاشوند ارتباط دارم). (نگارنده)

باتوجه به تعداد کم چادرنشینان کرد جُمور/ جمیر همدان در گذشته ( رجوع کنید به چاغروند خرم آبادی ، ص ۱۹۵) و حال ( رجوع کنید به مرکز آمار ایران ، ۱۳۷۸ ش ، ص ۱۵)، مجاورت و اختلاط این دو گروه چادرنشین ــ که بخشی از سال را در میان مردم ترک زبان به سر می بردند ــ نمی تواند سبب ادغام طایفه بزرگتر ترکاشوند در میان کردان جمور گردد، مگر آنکه جمورها و ترکاشوندها هر دو متعلق به یک گروه قومی ، یعنی لکها، باشند. جمورهای همدان ، از طوایف باجلان * و از جمله لک محسوب می شوند (مردوخ ، ج ۱، ص ۷۸، ۸۶).

معرفی طوایف ایل ترکاشوند در شهرستان کنگاور

ایل ترکاشوند در شهرستان کنگاور از چندین تیره و طایفه به نام های رحمتی ، سلیمانی ، ملک جانی ، گرگعلی و مرشدعلی که خود به شاخه های دیگر نیز تقسیم می شوند،
در این شهرستان ساکن می باشند که درگذشته شغل اصلی اکثریت مردم این ایل دامداری بوده است ، که به صورت عشایر کوچ رو
بوده اند.

قشلاق این ایل در شهرهای پلدختر ، دهلران ، دشت عباس و دره شهر و ییلاق ایل در دامنه کوههای خزل کنگاور و کوه گرین در نهاوند و الوند در همدان و تویسرکان بوده و هستند .

تبارشناسی لک طایفه ترکاشوند

برخی زبان ترکاشوندها را یک گویش لکی (امان اللهی، قوم ‌لر، ۱۷۶؛ اهلرس، ۱۷۵) و برخی دیگر، به واسطۀ همسایگی آنها با ایل جمور، گویشی کردی آمیخته با لغات لری دانسته‌اند (برقعی، ۳). از این‌رو، برخی ترکاشوندها را از لحاظ قومی در گروههای کرد طبقه‌بندی کرده‌اند (فیروزان، ۱۹).دایرهالمعارف بزرگ اسلامی

طبق سرشماری ۱۳۶۶خورشیدی جمعیت عشایر کوچندۀ ترکاشوندها، ۵۵۹ خانوار و ۳۸۹۹ تن بوده است که بین استانهای همدان، کرمانشاه، لرستان، ایلام و خوزستان ییلاق و قشلاق می‌کرده‌اند. (سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده ۱۳۶۶ش.).

در ۱۳۷۷ خورشیدی جمعیت ترکاشوندهای کوچنده ۹۱۹ خانوار و ۶۰۲۲ تن گزارش شده است که میان استانهای همدان، کرمانشاه، لرستان، ایلام و خوزستان پراکنده بوده‌‌اند. (سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده، نتایج تفصیلی، کل کشور، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۷۷ش.).

 

منابع : سکندر امان اللهی بهاروند، قوم لر: پژوهشی در باره پیوستگی قومی و پراکندگی جغرافیایی لرها در ایران ، تهران ۱۳۷۰ ش ؛ محمد برقعی ، چادرنشینان دامدار ایل ترکاشوند ، همدان : دانشگاه بوعلی سینا، ۱۳۵۶ ش (پژوهش تکثیر شده )؛ جغرافیای لرستان : پیشکوه و پشتکوه ، چاپ سکندر امان اللهی بهاروند، خرم آباد ۱۳۷۰ ش ؛ رحیم چاغروند خرم آبادی ، جغرافیای لرستان ، چاپ ایرج افشار و احمد شعبانی ، در شقایق ، سال ۱، ش ۳ و۴ (پاییز و زمستان ۱۳۷۶)؛ علی محمد ساکی ، جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان ، خرم آباد ?] ۱۳۴۳ ش [ ؛ قهرمان میرزا سالور، روزنامه خاطرات عین السلطنه ، ج ۱: روزگار پادشاهی ناصرالدین شاه ، چاپ مسعود سالور و ایرج افشار، تهران ۱۳۷۴ ش ؛ محمد مردوخ ، تاریخ مردوخ : تاریخ کرد و کردستان ، سنندج ?] ۱۳۵۱ ش [ ؛ مرکز آمار ایران ، سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده ۱۳۶۶: نتایج تفصیلی استان باختران ، تهران ۱۳۶۹ ش ؛ همو، سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده ۱۳۷۷: نتایج تفصیلی کل کشور ، تهران ۱۳۷۸ ش .