پایگاه خبری نمانامه: مرحوم حجه الاسلام و المسلمین آقاى آقا میرزا موسى که اصلا اهل قریه ایزى پنج‌کیلومترى شرقى سبزوار بوده و تحصیلات نهائى را در سامره در محضر مرحوم آیه اللّه العظمى آقاى آقا میرزا حسن شیرازى به پایان برده و کتاب کفایه الاصول را ابتدا ایشان در سبزوار تدریس و رائج نموده است مردى محجوب و آرام و متقى بوده و در سال ١٣٣۶ برحمت حق واصل شده است. قبرش در مقبره مشهور بمقبره میرزا موسى باقى است.

آیه اللّه حاج میرزا سید حسن سیادتى

از علماء بزرگ و مجتهدین جلیل القدر سبزوار بوده و نگارنده در سال ١٣٧١ قمرى سفرى بسبزوار نموده مورد محبت و الطاف مخصوص آن مرحوم واقع شده و خاطرات آن سفر پرشور را هرگز فراموش نخواهم نمود ضیافت و میهمان‌نوازى که مردم شرافتمند سبزوار در مدت یک ماه از این حقیر نمودند بامر آن بزرگوار هیچ‌گاه از خاطرم نرود خلاصه ترجمه معظم‌له بدین‌طریق است.

آیه اللّه حاج میر حسن سیادتى

وى در اواخر سال ١٢٩٩ ق در قریه ایزى (پنج‌کیلومترى شرقى شهر سبزوار) در خاندان تقوا و سیادت دیده بجهان گشود.
پدرانش از سادات جلیل حسینى در قریه مزبوره مورد احترام بوده‌اند قرآن شریف و کتب فارسى و مقدارى صرف و نحو را در نزد ملایان قریه آموخته و در اوائل بلوغ بقصد ادامه تحصیل بسبزوار وارد و در مدرسه فصیحیه در سلک طلاب علوم دینیه درآمده و تا مدت بیست سال با کمال جدوجهد بتحصیل و آنگاه بتدریس اشتغال داشته و در این مدت از محضر علماء آن عصر سبزوار استفادات علمیه و ادبیه و فقهیه و اصولیه و حکمیه نموده و از مدرسین نامى عصر خود گشته و ضمنا در مسجد جامع سبزوار بامامت جماعت اشتغال داشته است.

پس از تدریس دو دوره رسائل و مکاسب مرحوم شیخ قدس سره در سال ١٣٣٧ قمرى مهاجرت بنجف اشرف نموده و مدت ١۶ سال در آستان ملک پاسبان حضرت مولى الموحدین امیر المؤمنین علیه صلوات المصلین اقامت نموده و از محضر آیات عظام آیه اللّه آقا سید ابو الحسن اصفهانى و مرحوم آیه اللّه آقا میرزا حسین نائینى استفاده و تقریرات فقه و اصول هر دو را در ۶ مجلد برشته تحریر آورده که اکنون نزد فرزند فاضلش موجود است.

در ذیقعده سال ١٣۵٣ قمرى بسبزوار بازگشته و بامور روحانیت قیام نموده و در سال ١٣۶٣ قمرى حوزه علمیه متلاشى شده در زمان شاه فقید آن را حیات جدیدى بخشیده باغلب قراء اطراف نامه‌ها نوشته و تقاضاى ارسال محصل بمدارس سبزوار و حوزه علمیه دائر نموده که اثر آن اقدام از آن تاریخ که تاکنون مشهود است در علم و تقوا مورد قبول عامه و خاصه و در نفوذ کلام و محبوبیت قلیل النظیر بوده است.

در عصر یکشنبه ٢٣ ماه رمضان المبارک ١٣٨۵ قمرى در سن ٨۶ سالگى طى کسالت و نقاهت طولانى دیده از جهان فروبست و در حسینیه‌اى که از خالص مال خود در سبزوار ساخته است بخاک رفته است.

اساتید مشهور آن مرحوم در سبزوار ازاین‌قرار است.

١ -مرحوم آیه اللّه آقاى حاج میرزا حسین علوى سبزوارى ٢ -مرحوم حجه الاسلام و المسلمین آقاى آقا میرزا موسى عموى بزرگوارش والد آیه اللّه حاج میرزا حسین فقیه سبزوارى ٣ -مرحوم آقا میرزا اسماعیل مشهور به افتخار الحکماء شاگرد علامه و حکیم سبزوارى ۴ -مرحوم حجه الاسلام حاج میرزا اسماعیل مجتهد سبزوارى و در نجف مرحوم آیه اللّه آقا سید ابو الحسن اصفهانى و آیه اللّه آقا میرزا حسین نائینى و آیه اللّه حاج شیخ اسماعیل محلاتى بوده است داراى ده فرزند چهار پسر و شش دختر از دختر مرحوم آیه اللّه محلاتى مذکور مى‌باشد.

فرزند اکبر و ارشدش حجه الاسلام حاج سید مصطفى سیادتى است که تحصیلات خود را در نزد آن مرحوم به پایان رسانیده و اکنون بجاى معظم‌له بامامت جماعت و وظائف روحانیت مشغول و مورد احترام مردم سبزوار است.

سیادتى

٣١ -حجه الاسلام و فخر الاعلام آقاى حاج میرزا سید على سیادتى از علماء اعلام و مدرسین بنام معاصر سبزوار است. داراى مقام علم و عمل و از محترمین و متعینین این شهر مى‌باشد و عده‌اى از فضلاء معاصر و گذشته از محضرشان کسب فیض و علم نموده‌اند.

فقاهتى

٣۶ -مرحوم حجه الاسلام و المسلمین آقاى حاج میرزا مهدى بن العلاّمه میرزا موسى فقاهتى (برادر بزرگ آیه اللّه حاج میرزا حسین فقیه سبزوارى) است.

وى در سال ١٣٠۵ ق در سامره متولد شده و تا سن ١٣ سالگى در خدمت والد ماجدش بوده و مقدمات و ادبیات را در سامره و نجف خوانده و در سن ١٨ سالگى با مرحوم پدرش بسبزوار آمده و پس از تکمیل سطوح فقه و اصول از مرحوم والدش و دیگران و خواندن معقول و منقول در خدمت افتخار الحکماء بدرس خارج والدش شرکت کرده و در اثر ذوق و استعداد وافرى که داشت (با اینکه از سبزوار بعد از آمدن خارج نشد) بمقام شامخ علمى رسید طبعى موزون داشت و خط نسخ نیکو مى‌نوشت در سال ١٣۶٢ ق برحمت حق واصل و در مقبره پدر بزرگوارش مدفون شد.

١ -جناب حجه الاسلام آقاى حاج سید محمد تقى فقاهتى که تحصیلات خود را در سبزوار و مشهد به پایان رسانیده و اکنون از ائمه جماعت سبزوار مى‌باشد.

٢ -جناب مستطاب شریعت‌مآب ثقهالاسلام آقاى حاج سید ابو الفضل فقاهتى که نیز از فضلاء معاصر سبزوار و اکثرا در ارض اقدس رضوى بسر مى‌برند.

فقیه سبزوارى

٣٧ -مرحوم مبرور آیه اللّه فى العالمین سید الفقهاء و المجتهدین حاج میرزا حسین بن العلاّمه میرزا موسى فقیه سبزوارى از آیات عظام و فقهاء فخام معاصر سبزوار (مقیم مشهد مقدس) بوده‌اند.

ترجمه احوال و آثار آن بزرگوار رساله و کتاب جداگانه‌اى لازم دارد که آنهم بحمد اللّه بقلم یکى از دانشمندان بنام خاطرات زندگانى آیه اللّه فقیه سبزوارى بطبع رسیده است و خلاصه آن را نگارنده در اینجا مى‌نگارم. وى در سال ١٣٠٩ قمرى در سامره دیده بجهان گشوده و در بیت علم و عزت پرورش یافته و در سال ١٣١٨ ق بهمراه والد ماجدش بنجف اشرف رهسپار شده و مدت چهار سال در آنجا در تحت نظر والدش مقدمات و ادبیات را خوانده و در سال ١٣٢٢ ق در معیت پدرش بسبزوار آمده و چهار سال در آنجا به تحصیل پرداخته و در سن ١٧ سالگى با اجازه و امر پدر بمشهد آمده و از محضر مرحوم ادیب بزرگ نیشابورى و مرحوم آقا شیخ حسن برسى و حجه الاسلام آقاى حاج سید محمد باقر مدرس استفاده نموده. و در همان اوان صحنه دلخراش توپ بستن روسها را بآستان قدس رضوى مشاهده مى‌کنند و بعد از چندى برحسب امر والدش بسبزوار آمده و ضمن استفاده از درس خارج والدش و استفاده معقول از مرحوم افتخار الحکماء خود بتدریس سطوح پرداخته تا والدش در سال ١٣٣٧ قمرى برحمت ایزدى واصل و ایشان بنجف اشرف مهاجرت نموده.

و دو سال از محضر مرحوم آیه اللّه العظمى میرزا محمد تقى شیرازى و مرحوم آیه اللّه شریعت اصفهانى و آیه اللّه حاج سید محمد فیروزآبادى و آیه اللّه میرزا حسین نائینى و آیه اللّه آقا ضیاء الدّین عراقى و آیه اللّه العظمى اصفهانى استفاده نموده و بمدارج عالیه فقه و اجتهاد رسیده و با دریافت اجازات اجتهاد مطلق از آیات نام‌برده در سال ١٣۴٧ ق بایران بازگشت و بسبزوار وارد و بعد از سه ماه بمشهد مقدس عزیمت نموده و روى اصرار علماء و مراجع حوزه مشهد رحل اقامت افکنده و به تدریس خارج فقه و اصول و امامت در جامعه گوهرشاد پرداخته و در خلال توقف در مشهد چندین مسافرت مهم باعتاب عالیات و مکه معظمه نموده که شرح هریک مفصل خواهد بود. و در کتاب خاطرات زندگانى وى مذکور مى‌باشد. معظم‌له پس از یک‌عمر خدمت بدین و مسلمین و آستان ملک پاسبان ثامن الائمه المعصومین علیهم صلوات المصلین در شب شنبه ٢۴ شوال ١٣٨۶ ق شب قبل از شهادت حضرت امام صادق علیه- الصلاه و السلام در سن ٧٧ سالگى از دنیا رفت و در مقبره باغ رضوان که از باقیات الصالحات اوست مدفون گردید.

مطالب پیشنهادی:  قائم مقام معاون امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران به حجت‌الله ایوبی رسید

آثار خیر مرحوم آیه اللّه فقیه سبزوارى ازاین‌قرار است.

١ -گورستان ٢ -غسالخانه ٣ -تکیه سیدها ۴ -باغ رضوان ۵ -مدرسه کوچک باغ رضوان ۶ -تکمیل بناء درمانگاه رازى ٧ -خانه‌هاى سیل‌زدگان ٨ – مسجد بهار ٩ -کوى طلاب ١٠ -مدرسه محمدیه و آثار خیر دیگر که در کتاب خاطرات زندگانى ایشان با شرح آثار مذکوره موجود است.

فرزندان آن مرحوم

مرحوم فقیه سبزوارى داراى ١٣ فرزند ذکور و اناث مى‌باشند که از اولاد ذکور چهار نفر از روحانیون محترم و دانشمندان معاصر مشهد و سبزوار و قم مى‌باشند و ما آنها را متذکر شده و بقیه را حواله بکتاب خاطرات مذکور مى‌نمائیم.
اولین فرزند معظم‌له جناب حجه- الاسلام و المسلمین آقاى حاج سید زین العابدین فقیه سبزوارى است که اکنون در مشهد بجاى ایشان اقامه جماعت نموده و در منزل وى را بازداشته است.

وى در شب هشتم ماه شعبان ١٣٣٢ قمرى در سبزوار متولد شده و تا شش‌سالگى در آنجا پرورش یافته و در سال ١٣٣٨ ق در خدمت والدش مشرف بنجف اشرف گردید، و مقدمات و ادبیات فارسى و عربى را فراگرفته و در ذى‌حجه ١٣۴٧ ق با پدرش عازم ایران گردیده و مدت سه ماه در سبزوار توقف و سپس در ملازمت آن مرحوم بمشهد آمده و بعد از اکمال مقدمات و سطوح در خدمت علماء بزرگ مشهد مانند والد ماجدش و مرحوم حجه الاسلام میرزا مهدى شهید و مرحوم الهى و دیگران استفاده نموده.

و بعد از رحلت و فقدان مرحوم والد بزرگوارش در مسجد جامع گوهرشاد بجاى پدر بتدریس خارج فقه و اصول و اقامه جماعت اشتغال دارند.

نگارنده گوید چنانکه در کتاب خاطرات زندگانى آن مرحوم مذکور است آقاى حاج سید زین العابدین شخصى لایق و واجد اخلاق و روش مرحوم پدر مى‌باشند

و همچون آن مرحوم در مواقع فراغت در منزل پدرش براى رفع حوائج مراجعین جلوس نموده و آماده خدمت مى‌باشند و درب منزل پدر را مانند زمان آن مرحوم بروى درماندگان و بیچارگان و مستمندان باز گذارده و هدف آن مرحوم را دنبال مى‌نمایند.

دومین فرزند روحانى آن مرحوم حجه الاسلام و المسلمین آقاى حاج سید محمد باقر فقیه سبزوارى مى‌باشند که از علماء معاصر سبزوار و در اول ماه شعبان ١٣٣۴ ق در سبزوار متولد و در خدمت والد خود بنجف مشرف و در آنجا قرآن و دروس فارسى را مقدارى خوانده و با آن مرحوم مراجعت بسبزوار نموده و مقدمات و ادبیات عربى را از اساتید بزرگ مثل مرحوم محقق نوقانى و ادیب نیشابورى و ادیب بجنوردى فراگرفته و سطح فقه و اصول را از محضر مرحوم حجه الاسلام آقاى حاج شیخ محمد نهاوندى و آقاى حاج شیخ محمد قوچانى و آقاى حاج میرزا احمد مدرس یزدى فراگرفته و فلسفه و کلام را از مرحوم سید الحکماء آقاى میرزا ابو القاسم الهى و آقاى شیخ سیف اللّه ایسى و خارج را از محضر حجه الاسلام و المسلمین مرحوم آیه اللّه آقاى حاج میرزا على اکبر نوقانى و مرحوم آیه اللّه العظمى فقیه سبزوارى والد بزرگوار خود فراگرفته. و در سال ١٣١٧ شمسى بدریافت تدریس علوم معقول و منقول از وزارت معارف نائل گردیده و فعلا در شهرستان سبزوار موطن اصلى خود اشتغال باقامه جماعت در شبستان جدید البناء مرحوم والدشان در مسجد جامع و تدریس فقه و اصول در مدرسه مرحوم حاج ملا هادى و مدرسه محمدیه دارند و رهبرى مسلمین و انجام امور شرعى اهالى سبزوار و مؤمنین آن سامان را عهده دارند و مورد توجه و اعتماد عموم طبقات و قاطبه سبزوار مى‌باشند.

حجه الاسلام و المسلمین آقا سید محمد جواد سومین فرزند آیه اللّه فقیه سبزوارى از فضلاء و علماء معاصر مشهد مى‌باشند.

وى در بیست و هفتم ١٣۴٩ ق در شهر مقدس مشهد متولد و پس از دوران طفولیت و کودکى دوره تحصیلات ابتدائى را در مدرسه مبارکه محمدیه سعادت تکمیل و سپس ادبیات را نزد آقاى ادیب نیشابورى و سایرین کسب نموده و سطح فقه را از محضر حجه الاسلام و المسلمین آقاى حاج میرزا احمد مدرس یزدى رحمه اللّه فرا گرفته و رسائل و مکاسب و دوره کفایه را نزد مرحوم آیه اللّه حاج شیخ هاشم قزوینى خوانده و حکمت و فلسفه را نزد مرحوم حجه الاسلام آقاى حاج شیخ محمد رضا کلباسى تکمیل نموده و دوره خارج فقه و اصول را نزد والدشان باتمام رسانیده تا بدریافت اجازه اجتهاد از معظم‌له نائل گردیده و بتدریس فقه و اصول و اقامه جماعت در ظهرها در سالن باغ رضوان در کنار مزار والدشان و شبها در مسجد حاج حکیم خیابان طبرسى اقامه جماعت دارند و فعلا از مدرسین ممتاز مشهد مى‌باشند و بتدریس کفایه و مکاسب اشتغال دارند.

جناب حجه الاسلام آقاى حاج سید محمد صادق فقیه سبزوارى چهارمین فرزند روحانى مرحوم آیه اللّه فقیه مذکور مى‌باشند.

وى در سوم ماه رجب سال ١٣۴٩ ق در مشهد مقدس متولد و پس از گذشت دوران کودکى و تحصیلات ابتدائى و خواندن دوره مقدمات و ادبیات از آقاى ادیب نیشابورى و مرحوم حجه الاسلام حاج میرزا احمد مدرس بحوزه علمیه قم عزیمت نموده و از محاضر آیات عظام و مراجع بزرگ چون آیه اللّه العظمى گلپایگانى و آیه اللّه شریعتمدارى و آیه اللّه العظمى مرعشى نجفى مد ظله استفاده نموده و مى‌نمایند.

نگارنده گوید مترجم محترم از فضلاء خراسانى مقیم حوزه علمیه و داراى مقام تقوا و متانت و مورد علاقه زعماء حوزه مى‌باشند در خاطرم هست که وقتى مرحوم والدشان در مشهد رحلت نمودند آیه اللّه طباطبائى قمى تلگراف تسلیت بحضرت آیه اللّه العظمى مرعشى نجفى زده و ایشان بوسیله حقیر آقاى حاج سید محمد صادق فقیه مذکور را خواسته و با مقدماتى خبر وحشت اثر را داده و تسلیت گفتند و همان شب در مسجد امام قم مجلس باشکوهى گذاردند که عموم آیات و علماء و محصلین و طبقات مختلف اصناف شرکت کردند.

منبع :

کتاب گنجینه دانشمندان / ج ۵ / صص ۳۲۶ – ۳۱۶

مولف : شریف رازی